İki ya da daha çok kişiyle oynanır. Yerden yaklaşık 50 cm yükseklikte, eni boyuna yakın bir taş kale olarak seçilir; taşın bir yüzü kale kabul edilir ve kale olarak belirlenen yerin etrafı taşla çizilerek kale hatları ortaya çıkarılır. 10-15 cm uzunluğunda, 1-1,5-2 cm çapında ağaç dalından kesilmiş bir çelik, sopayla vurularak kaleden uzaklaştırılır; oyun bu esasa dayanır.
Önce çocuklar çelik oynamaya birlikte karar verir. İki oyun kurucu çocuk ortaya çıkar, diğer çocuklar ikişer ikişer eşleşip gizlice kendilerine uydurma adlar takar — elma-armut, altın-gümüş gibi. Eşleşen çocuklar sırayla oyun kurucuların yanına gelip taktıkları adı söyler; oyun kurucular “Elma mı armut mu, altın mı gümüş mü?” diye sorar, adını hangi kurucu söylediyse çocuk onun arkasına geçer. Böylece iki grup oluşur.
Oyun kurucu çocuklar bir araya gelip yassı bir taşın bir tarafına tükürür, diğer tarafı kuru kalır; “yaş mı kuru mu” diye birbirlerine sorup taşı havaya atarlar. Taşın kuru tarafı üste gelirse kuruyu seçen grup, yaş tarafı üste gelirse yaşı seçen grup kale tarafına geçip çeliği atma hakkını kazanır; diğer grup ebe grubu olup çeliği kaleye atarak çeliği atan çocuğu oyun dışı bırakmaya çalışır.
Büyük bir taşın önü ya da çizgiyle belirlenen yerin iç tarafı kale kabul edilir. Çeliği atan çocuğun bir elinde çelik, diğer elinde sopa vardır; sopayla çeliğe hızlıca vurup havaya belli bir uzaklığa gönderir. Ebe grubundan biri çelik yere inmeden havada vurmaya çalışır; vurursa çeliği atan çocuk oyun dışı kalır. Vuramazsa, çeliğin düştüğü yerden kaleye doğru eliyle atılır; çelik kale çizgisinin içine değerse ya da bir sopa boyu kaleye yaklaşırsa atan çocuk oyun dışı kalır, aksi halde çeliği atan grup bir sayı kazanır. Çocuk oyun dışı kalana kadar çeliği atma hakkına sahiptir. Kazanılan sayı önceden kararlaştırılan bir rakama (50, 100, 30 gibi) ulaşırsa buna “lopak” denir ve grup, rakip gruba bir lopak koymuş olur. Bütün çocuklar oyun dışı kalınca diğer grup kale tarafına geçip çeliği atma hakkını kazanır; bu grup, lopağını çıkarabilmek için diğer grubun kazandığı sayı kadar sayı kazanmak zorundadır. Çocuklar oyundan bıkana kadar oyun devam eder, bıkınca kendiliğinden sona erer.
Kaynak:
BOLU SEBEN KIZIK KÖYÜ (MEHMET ÖZÇELİK)
İstanbul – 2023