Bu yazı, Köyümüzün İnançları yazı dizisinin dördüncü bölümüdür. Bu bölümde gökyüzü, hava ve doğa olaylarıyla ilgili inanç ve adetleri bulacaksınız.
Gökkuşağının altından geçmek
Bir kalbur dolusu para ile gökkuşağının altından geçilirse, kız ise erkek, erkek ise kız olunacağına, yani cinsiyet değiştirileceğine inanılır.
İlk gök gürlemesi
Kış sonu, ilkbahar başlangıcında kar yerine yağmur yağmaya başlayınca şimşek çakıp gök gürlemeye başlar. İlk gök gürlemesi duyulduktan sonra evin merdivenlerinden aşağı doğru boş bir kalbur yuvarlanır; kalburun yuvarlanması bitince devrilir. Kalburun ağzı yukarı gelirse o yıl kıtlık olacağına, aşağı gelirse bolluk olacağına inanılır.
Yıldız kayması
Gökyüzünde herkesin bir yıldızı olduğuna, bu yıldızların zamanla kaydığına, kayan her yıldız için o yıldız kime aitse o kişinin öleceğine inanılır.
Yağmur duası
Mevsiminde, özellikle ilkbaharda beklenen yağmurlar yağmaz ve uzun süre kuraklık olursa köylüler yağmur duasına çıkar. Yağmur duası genellikle köylülerin yaylada olduğu zamana denk gelir. İmam okuyarak, köylüler “amin” diye bağırarak yaylanın etrafında gezer; amin derken ellerin içi yere doğru tutulur — bu yağmur yağsın anlamına gelir. Göl kenarına kadar okuyarak gidilir, göle okunmuş taşlar atılır; sonra yine okuyup amin diyerek yaylaya dönülür. Dua edilip kalabalık dağılır. Yağmur duasından sonra yağmur yağacağına inanılır.
Gök gürültülü ve şimşekli havalarda
Gök gürültülü ve şimşekli havalarda, yıldırım düştüğünde evin dışına balta ve sacayak atılır. Atılan balta ve sacayağın evdekileri yıldırımdan koruyacağına inanılır.
Ay ve güneş tutulması
Ay tutulmasında cinlerin ayın, güneş tutulmasında ise güneşin önüne geçip onları tuttuklarına inanılır. Ayı ve güneşi serbest bırakmaları için minareden ezan okunur, tüfek atılır, tenekeler çalınır. Böylece cinlerin ayı ve güneşi serbest bırakacağına inanılır.
Yeni ayın görünmesi
Gökyüzünde yeni ayı görenler âmentü duasını okur. Bu duanın okunmasının, o ayın iyi geçirilmesini sağlayacağına inanılır.
Ayın ilk çarşambası
Gökteki ay (hicri ay) yenilendiğinde, kameri ayın ilk çarşamba günü çift sürülmez, buğday dahil hiçbir ürünün tohumu ekilmez. O gün çift sürülüp tohum ekilirse az verim alınacağına ve uğursuzluk geleceğine inanılır.
Dolunun bıçakla kesilmesi
Dolu biraz fazla yağarsa, dolu tanelerinden biri ortasından bıçakla kesilir. Bu kesme işleminin dolu yağışını durduracağına inanılır.
Ağaç çiçek açmazsa
Çiçek açmayan bir ağaca zarar vermeyecek şekilde vurulur ve bağırılır; bunun ağacı uykusundan uyandırıp korkutacağına ve ağacın yakın zamanda çiçek açacağına inanılır.
Kaynak:
BOLU SEBEN KIZIK KÖYÜ (MEHMET ÖZÇELİK)
İstanbul – 2023