Kızık Köyü’nün, Ankara’nın Nallıhan İlçesi, Çayırhan Beldesi yakınlarında bulunan Kümbet Kırı (Kızık Yurdu) mevkiinden geldiği bilinmektedir. Köylülerin yaşadıkları yeri terk edip bugünkü yere neden geldikleri kesin olarak bilinmemekle birlikte, bu konuda ağırlık kazanan üç görüş vardır.
I. Kuraklık nedeniyle gelme: Kümbet Kırı ve civarında yıllar süren bir kuraklık yaşanmış, köylü hasat alamamış, yoksulluk ve açlık çekmiş, kuraklığın devam etmesi üzerine köylerini terk ederek bugünkü yerlerine yerleşmişlerdir. Ayman (Hıdırlar) köyü o dönem yakın komşularıydı — Aymanlılar Ayman Yaylası’na, Kızıklılar ise Kızık Yaylası’na göç ederlerdi; kuraklık nedeniyle hiçbir verim alamadıkları topraklarına dönmek yerine bugünkü Kızık Köyü’ne yerleşip burasını kalıcı bir köy hâline getirmişlerdir.
II. Artan vergilerden kurtulmak amacıyla gelme: Osmanlı Devleti’nde sık yapılan savaşlar devlet giderlerini artırmış, devlet de bu giderleri karşılamak için vergileri yükseltmiştir. Birçok Anadolu köyü gibi Kızık köylüsü de vergisini ödeyemez duruma gelmiş, topraklarını terk etmek zorunda kalmıştır — köyü terk edenlerin bir kısmı Kıbrısçık’ın Kızık Köyü’nde kalmış, geri kalanlar bugünkü yerleşim yerine kadar gelmiştir. Bu durumla ilgili ilginç bir hikâye anlatılır: vergi memuru, köyün ileri gelen birinin -büyük ihtimalle muhtarın- evine konuk olur; ev sahibi elinden geleni yapıp ağırlar, hizmette kusur bırakmaz, ama yemek sırasında evin küçük çocuğu yellenir ve ev sahibi çocuğu uyarmayı unutur. Vergi memuru bu duruma içerlenir — köylüler, her yıl artan vergi miktarını zaman zaman bu türden nedenlere bağlamışlardır.
III. Ankara Savaşı sonucu Moğol istilası nedeniyle: 1402 yılında Ankara’da Osmanlı Devleti ile Timur İmparatorluğu arasında çetin bir savaş olmuş, Osmanlı orduları bu savaşta yenilmiş, Padişah Yıldırım Beyazıt esir düşmüş, ordu dağılıp geri çekilmek zorunda kalmıştır. Timur orduları, her zaman yaptıkları gibi işgal ettikleri yerleri talan edip yakıp yıkmış, girdikleri yerlerde halka işkence ve katliam yapmıştır — bu yüzden Kızık köylüleri kaçıp güvenliği daha uygun olan bugünkü yerlerine gelmişlerdir.
Sofu Giller (bugünkü Mektepliler) ailesinden birinin muhtarlığı döneminde, Yonuzlar (soyadı Deniz, Demir, Ay olanlar) sülalesinden biri muhtarın evini basmış; içinde Kümbet Kırı’na ait tapuların bulunduğu sandığı para sandığı sanıp alarak bugünkü Orçu Boğazı’na kadar götürmüş, açıp baktığında işe yaramaz kâğıtlarla dolu olduğunu görünce hepsini yakmıştır — böylece Kızık Yurdu’na ait tapu kayıtları da bu şekilde yanıp gitmiştir.
Köye ilk önce Güney Mahalleliler gelip yerleşmiş, ardından diğer mahalleliler gelmiştir; Güney Mahalle’nin başlangıçta 12 haneden ibaret olduğu rivayet edilir. Başlarda Güney Mahalle merkez konumundayken, taşıtların köye girmesi ve taşıt yolunun Kuz Mahalle bağlantılı yapılması Kuz Mahalle’yi kalabalıklaştırıp merkez konumuna getirmiştir. Güney Mahalle merkezken Cuma namazı da orada kılınırdı — köyün Cuma namazını kıldırma yetkisine sahip İmam Hatibi Hacı İmam Hoca (1824?-1924)‘nın köye hizmet verdiği dönemde Güney Mahalle hâlâ bu merkez konumundaydı.
Kaynak:
BOLU SEBEN KIZIK KÖYÜ (MEHMET ÖZÇELİK)
İstanbul – 2023