Yüzyıllardır kutlanan Kızık Köyü Köprü Başı Bayramı’na merhaba… Her yıl kutlanan bu bayram nedir, neden ve nasıl kutlanmaktadır? Bu konulara biraz açıklık getirmek için bu satırları kaleme alıyorum.
Adı Köprü Başı Bayramı olan bu etkinlik, Kızık ve Kuzgölcük köylerinin birlikte, Kızık Yaylası’nda Aladağ Çayı üzerinde Seben yolunun geçtiği köprünün yanında yaptıkları bir kutlamaydı — adını da buradan almıştır. Haziran ayının son, temmuz ayının ilk haftasında yapılan bu bayramdan sonra Kızık köylüsü hasat kaldırmak için yayladan köye göç eder. Benzer kutlamalara diğer Türkmen köylerinin de yaptığı bilinmektedir.
Bu bayramın amacı; topraktan bol ürün almak, yılı bereketli ve bolluk içinde geçirmek için mevlit okutmak, dua etmek, eş dost ve tanıdıklarla bir araya gelip kaynaşmak, çeşitli malların alınıp satıldığı bir pazar oluşturup alışveriş yapmaktır. Bayramın ne zaman kutlanmaya başlandığı bilinmemekle birlikte, yüzyıllar öncesine dayandığı bilinmektedir. 1960’lı yıllara kadar Kızık köylüsü köyünde yaşamını sürdürmekte, toprağa bağımlı, gelenekçi bir hayat tarzını koruyordu; kısıtlı ve dar arazisini hayvan ve insan gücüyle işliyordu. Yıllardır değişmeyen bu yaşam günümüze kadar uzanmakla birlikte, çağın gereklerine uygun olarak köy yaşantısında birçok yenilik olmuştur: toprağa tarım makineleri girmiş, tavukçuluk ve arıcılık gibi yeni geçim kaynakları ortaya çıkmış, yayla otlakları tel örgüyle çevrilerek küçükbaş hayvancılık yerini büyükbaş hayvancılığa bırakmıştır. Köprü Başı Bayramı geleneği, bütün bu değişikliklere rağmen devam etmektedir.
Zamanla şehirlerde yeni iş alanlarının açılması, sanayinin gelişmesi, toprağa makinelerin girmesi ve ulaşım imkânlarının gelişmesiyle köyden şehre hızlı bir nüfus hareketi yaşanmış, köy nüfusu azalmıştır — bugün bu nüfusun tamamına yakını 40 yaşın üzerindedir. Ancak Kızık köylüsünün hepsinin birbiriyle akraba olması ve birbirini sevip sayması sayesinde, köyden şehre göç edenlerle köyde kalanlar arasındaki bağlar kopmamış, aksine daha da güçlenmiştir; düğünlerde, cenazelerde, törenlerde hâlâ birlikte hareket edilmektedir. Kızık köylüsü olarak bundan kıvanç duyuyoruz — Köprü Başı Bayramı’nda da gerek köydeki gerekse şehirdeki Kızıklılar aynı dayanışmayı göstermektedir.
Kızıklıların sayısının artması ve Kuzgölcük köylülerinin bu bayrama giderek kayıtsız kalması sonucu, kutlamalar artık yalnızca Kızıklılar tarafından yapılmaktadır; bayramın yeri de değişmiş, artık Köprü Başı’nda değil, Kızık Yaylası Camisi’nin yanında yapılmaktadır. Değişen toplum yapısına ve yaşam tarzına uygun olarak bayramın kutlanma şekli de değişmekte, bayramın amacı giderek köyü tanıtmak durumuna gelmektedir.
Öyle bir bayram kutlamalıyız ki bundan Kızıklılar yarar görmeli — bu bayram festival ve spor karşılaşmaları, güreş müsabakaları hâline getirilmelidir. Bu sayede köy kalkınmasına ve Kızık Köyü’nün gelişmesine yardımcı olunabilir. Gelecekte Kızıklıların büyük çoğunluğunun yine Kızık Köyü ve Yaylası’nda yaşayacağını tahmin ediyorum; aynı dayanışmanın ticaret hayatında da devam etmesini temenni eder, ekonomik olarak daha gelişmiş bir Kızık görme dileğiyle…
28/06/2000 Mehmet Özçelik İlköğretim Müfettişi
Kaynak:
BOLU SEBEN KIZIK KÖYÜ (MEHMET ÖZÇELİK)
İstanbul – 2023